Bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không? [ Giải đáp chuyên gia ]

Bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không là nỗi băn khoăn của không ít mẹ đang cho con bú. Nhiều người chấp nhận chịu đau vì sợ thuốc ảnh hưởng đến em bé, trong khi một số khác lại tự ý mua thuốc theo lời mách bảo. Liệu cả hai lựa chọn này có thực sự đúng?

Trong bài viết dưới đây, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Duật là chuyên gia đầu ngành Tiêu hóa, cố vấn chuyên môn của Dược phẩm Hoàng Long ViNa sẽ giải đáp chi tiết bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không. 

Nguyên nhân bị trĩ khi mang thai và sau sinh

Mặc dù nhiều mẹ chỉ phát hiện bệnh sau sinh, nhưng trên thực tế búi trĩ thường bắt đầu hình thành ngay trong thai kỳ và trở nên rõ rệt hơn sau quá trình sinh nở. Một số nguyên nhân phổ biến gây bệnh trĩ cho mẹ:

Áp lực từ thai nhi trong thời kỳ mang thai

Trong suốt thai kỳ, đặc biệt từ tam cá nguyệt thứ ba, tử cung phát triển nhanh và tăng đáng kể về kích thước. Khi đó, tử cung chèn ép lên các tĩnh mạch vùng chậu và tĩnh mạch chủ dưới, làm cản trở quá trình máu trở về tim. Máu lưu thông chậm và bị ứ đọng khiến các tĩnh mạch quanh hậu môn, trực tràng dần giãn rộng theo thời gian.

Tình trạng giãn tĩnh mạch kéo dài làm tăng áp lực vùng hậu môn và tạo điều kiện thuận lợi hình thành búi trĩ. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều phụ nữ bắt đầu xuất hiện triệu chứng trĩ hoặc bệnh tiến triển rõ hơn vào những tháng cuối thai kỳ.

Rặn nhiều trong quá trình sinh

Đối với phụ nữ sinh thường, việc rặn để đưa em bé ra ngoài làm áp lực trong ổ bụng và vùng chậu tăng lên đột ngột. Áp lực này tác động trực tiếp lên hệ tĩnh mạch hậu môn, khiến các búi trĩ vốn đã hình thành trong thai kỳ dễ sưng to, sa ra ngoài hoặc gây đau rát nhiều hơn sau sinh. Nếu thời gian chuyển dạ kéo dài hoặc phải rặn nhiều lần, nguy cơ bệnh trĩ tiến triển nặng cũng sẽ tăng lên.

Táo bón kéo dài sau sinh

Táo bón là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến bệnh trĩ sau sinh kéo dài hoặc tái phát. Sau khi sinh, nhiều mẹ ít vận động, uống chưa đủ nước, bổ sung ít chất xơ hoặc e ngại đi đại tiện do đau tầng sinh môn. Những yếu tố này khiến phân trở nên khô cứng và khó đào thải. Việc phải rặn mạnh mỗi lần đi vệ sinh làm áp lực lên tĩnh mạch hậu môn tăng cao, khiến búi trĩ dễ sưng viêm, chảy máu và lâu hồi phục.

Hệ tĩnh mạch vùng chậu chưa hồi phục hoàn toàn

Sau sinh, cơ thể cần một khoảng thời gian để các cơ quan và hệ tuần hoàn vùng chậu trở về trạng thái bình thường. Trong giai đoạn này, thành tĩnh mạch vẫn còn giãn, khả năng đàn hồi chưa hồi phục hoàn toàn nên dễ xảy ra tình trạng ứ máu quanh hậu môn. 

Nếu mẹ thường xuyên ngồi lâu, bế con liên tục, mang vác vật nặng hoặc đứng trong thời gian dài, áp lực lên vùng hậu môn sẽ tiếp tục tăng, khiến búi trĩ khó co nhỏ và thời gian hồi phục kéo dài hơn.

Bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không?

Câu trả lời là có nhưng không nên tự ý dùng thuốc bôi trĩ. Việc sử dụng thuốc cần có chỉ định của bác sĩ, vì một số hoạt chất có thể hấp thu qua niêm mạc hậu môn và chưa có đủ dữ liệu về độ an toàn đối với trẻ bú mẹ.  

Phần lớn trường hợp bệnh trĩ sau sinh có xu hướng cải thiện khi cơ thể người mẹ dần hồi phục do áp lực lên vùng chậu giảm và nội tiết tố trở về trạng thái ổn định. Tuy nhiên, không phải búi trĩ nào cũng tự khỏi hoàn toàn. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, mẹ nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá mức độ bệnh.

Tùy theo mức độ bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp:

• Trĩ độ 1 và độ 2: Thường ưu tiên điều trị bảo tồn bằng cách điều chỉnh chế độ ăn, sinh hoạt và dùng thuốc khi cần. Với mẹ đang cho con bú, việc sử dụng thuốc cần theo chỉ định của bác sĩ.
• Trĩ độ 3 và độ 4: Búi trĩ sa nhiều, khó co lên hoặc kèm biến chứng. Bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp can thiệp như thắt búi trĩ, tiêm xơ hoặc phẫu thuật.

Dù ở bất kỳ mức độ nào, mẹ cũng không nên tự ý dùng thuốc hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng. Thăm khám sớm và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ giúp lựa chọn phương pháp phù hợp, đảm bảo an toàn khi cho con bú.

Cách giúp mẹ cải thiện bệnh trĩ an toàn tại nhà

Trong nhiều trường hợp, việc thay đổi chế độ sinh hoạt kết hợp chăm sóc đúng cách có thể giúp giảm đáng kể cảm giác khó chịu do bệnh trĩ sau sinh.

Hạn chế táo bón

Táo bón là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến bệnh trĩ sau sinh lâu cải thiện và dễ tái phát. Khi phân khô cứng, mẹ phải rặn mạnh mỗi lần đại tiện, làm áp lực trong ổ bụng và lên các tĩnh mạch hậu môn tăng cao. Áp lực này khiến búi trĩ tiếp tục sưng phồng, dễ chảy máu và khó co nhỏ. Vì vậy, cải thiện táo bón được xem là bước quan trọng giúp hỗ trợ quá trình hồi phục bệnh trĩ. Mẹ nên: 

• Bổ sung 25 – 30 g chất xơ mỗi ngày từ rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
• Uống 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày nếu không có chống chỉ định.
• Đi đại tiện ngay khi có nhu cầu, tránh nhịn hoặc rặn quá lâu.

Vận động nhẹ nhàng

Sau khi sức khỏe ổn định và được bác sĩ cho phép, mẹ nên duy trì các bài tập nhẹ như đi bộ hoặc tập Kegel. Vận động giúp kích thích lưu thông máu, hạn chế tình trạng ứ trệ tĩnh mạch ở vùng chậu và hậu môn. 

Đồng thời, hoạt động thể chất còn giúp tăng nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa, giảm táo bón và hạn chế phải rặn mạnh khi đi đại tiện. Mẹ nên bắt đầu với cường độ nhẹ, khoảng 20 – 30 phút mỗi ngày và tăng dần theo thể trạng để hỗ trợ quá trình phục hồi sau sinh. 

Không ngồi hoặc đứng quá lâu

Việc duy trì một tư thế trong thời gian dài, đặc biệt là ngồi hoặc đứng liên tục, có thể làm tăng áp lực lên vùng chậu và hậu môn. Khi máu lưu thông kém, các tĩnh mạch quanh hậu môn dễ bị ứ đọng, khiến búi trĩ sưng to, đau rát và kéo dài thời gian hồi phục. Đối với mẹ sau sinh, thói quen ngồi cho con bú nhiều giờ hoặc đứng bế con liên tục cũng có thể khiến các triệu chứng bệnh trĩ trở nên nghiêm trọng hơn.

Để hạn chế tình trạng này, mẹ nên thay đổi tư thế sau mỗi 30 – 60 phút, kết hợp đi lại hoặc vận động nhẹ vài phút để tăng lưu thông máu. Nếu phải ngồi cho con bú trong thời gian dài, mẹ nên sử dụng đệm mềm hoặc gối chuyên dụng, đồng thời giữ tư thế ngồi thoải mái để giảm áp lực lên vùng hậu môn và hỗ trợ quá trình phục hồi búi trĩ.

Ngâm hậu môn với nước ấm

Sau mỗi lần đi vệ sinh, mẹ nên rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc nước ấm, sau đó lau khô bằng khăn mềm. Tránh chà xát mạnh hoặc sử dụng các sản phẩm có chất tẩy rửa dễ gây kích ứng.

Ngoài ra, ngâm hậu môn với nước ấm là một trong những biện pháp chăm sóc đơn giản, được khuyến khích áp dụng cho mẹ bị trĩ sau sinh. Nhiệt độ ấm giúp các cơ vùng hậu môn thư giãn, tăng lưu thông máu tại chỗ và hỗ trợ giảm cảm giác đau rát, ngứa ngáy sau mỗi lần đại tiện. Đồng thời, việc ngâm hậu môn còn giúp làm sạch vùng hậu môn, hạn chế vi khuẩn và giảm nguy cơ kích ứng trong quá trình hồi phục.

Mẹ nên ngâm hậu môn với nước ấm khoảng 10 –15 phút / lần, thực hiện 2–3 lần mỗi ngày. Để tăng hiệu quả chăm sóc, nhiều mẹ sau sinh lựa chọn kết hợp các sản phẩm từ thảo dược tự nhiên như  Thanh Hậu An. Cách này giúp giảm đáng kể cảm giác đau rát trong quá trình chăm sóc bệnh trĩ tại nhà. Tuy nhiên, phụ nữ đang cho con bú vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào.

Câu hỏi liên quan 

Bị trĩ sau sinh có tự hết không?
Trả lời: Trĩ sau sinh có thể tự khỏi nếu bệnh ở mức độ nhẹ, búi trĩ nhỏ, và được cải thiện nhờ thay đổi lối sống. Các triệu chứng thường giảm sau vài ngày đến vài tuần. Tuy nhiên, để bệnh nhanh bình phục, mẹ bỉm cần thực hiện các biện pháp chăm sóc tại nhà tích cực 

Bị lòi trĩ sau sinh phải làm sao?
Trả lời: Bị lòi trĩ sau sinh là tình trạng phổ biến do áp lực thai kỳ và rặn đẻ. Mẹ bỉm sữa nên ngâm hậu môn bằng nước ấm (15-20 phút/lần, 2-3 lần/ngày), uống nhiều nước, và ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ (như rau mồng tơi, khoai lang) để tránh táo bón. Tuyệt đối không rặn khi đi ngoài.

Kết luận

Bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không? Câu trả lời là có, nhưng không phải trường hợp nào cũng cần sử dụng và mẹ tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc khi đang cho con bú. Bên cạnh việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, mẹ nên duy trì chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước, vận động nhẹ nhàng và vệ sinh vùng hậu môn đúng cách để hỗ trợ cải thiện triệu chứng.

Nếu mẹ cần tư vấn thêm về cách chăm sóc vùng hậu môn an toàn trong thai kỳ, liên hệ đội ngũ dược sĩ Hoàng Long ViNa qua hotline 1800.088.818 hoặc tìm hiểu thêm về Thanh Hậu An.