Thắt búi trĩ là gì? Đối tượng, quy trình và cách chăm sóc

Thắt búi trĩ là một thủ thuật được sử dụng trong điều trị một số trường hợp trĩ nội khi các biện pháp bảo tồn chưa mang lại hiệu quả như mong muốn. Nếu bạn đang lo lắng không biết mình có phù hợp với phương pháp này, thắt có đau không, bao lâu thì búi trĩ rụng và cần chăm sóc thế nào, bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ từng bước trước khi lựa chọn can thiệp. 

Dưới đây là những thông tin được tham vấn chuyên môn bởi PGS.TS.BS Nguyễn Quang Duật – chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Tiêu hóa, đồng thời là cố vấn chuyên môn của Ban cố vấn Dược phẩm Hoàng Long ViNa.

Thắt búi trĩ là gì?

Thắt búi trĩ, hay thắt vòng cao su, là thủ thuật điều trị một số trường hợp trĩ nội. Thay vì cắt bỏ trực tiếp, bác sĩ dùng dụng cụ chuyên dụng đặt vòng cao su quanh gốc búi trĩ.

Vòng cao su làm giảm nguồn máu nuôi, khiến búi trĩ dần co nhỏ, khô và rụng. Sau đó, vùng thắt lành lại và hình thành mô sẹo, giúp cố định niêm mạc và hạn chế búi trĩ sa xuống.

Cơ chế thắt vòng cao su búi trĩ có thể hiểu đơn giản:

Đặt vòng cao su → giảm máu nuôi → búi trĩ co nhỏ → rụng → vùng thắt lành lại

Phương pháp này chủ yếu áp dụng cho trĩ nội ở những trường hợp phù hợp. Vì vậy, người bệnh cần được thăm khám để xác định có nên thắt búi trĩ hay lựa chọn phương pháp khác.

Những ai có thể thắt búi trĩ?

Thắt búi trĩ không áp dụng cho tất cả người bệnh trĩ. Phương pháp này chủ yếu được sử dụng cho trĩ nội, đặc biệt ở những trường hợp có chảy máu hoặc sa búi trĩ và không cải thiện đầy đủ với các biện pháp bảo tồn. Theo Hiệp hội Phẫu thuật Đại trực tràng Hoa Kỳ (ASCRS), thắt vòng cao su có thể được sử dụng cho trĩ nội độ I, độ II và một số trường hợp độ III.

Người bị trĩ nội phù hợp với thủ thuật

Trĩ nội là nhóm có thể được cân nhắc thắt vòng cao su búi trĩ. Cụ thể:

• Trĩ nội độ I: có thể được cân nhắc nếu triệu chứng, đặc biệt chảy máu, vẫn kéo dài.
• Trĩ nội độ II: là một trong những nhóm thường được xem xét thắt búi trĩ, nhất là khi búi trĩ sa khi đại tiện nhưng có thể tự co lên.
• Trĩ nội độ III: một số trường hợp có thể thắt, nhưng cần đánh giá mức độ sa và đặc điểm búi trĩ trước khi lựa chọn phương pháp.

Như vậy, trĩ độ 2 có thể thắt, còn trĩ độ 3 cũng có thể thắt trong một số trường hợp, nhưng không nên hiểu rằng tất cả người bệnh ở các mức độ này đều có chỉ định.

Người điều trị bảo tồn nhưng triệu chứng vẫn dai dẳng

Với những trường hợp nhẹ, bác sĩ thường có thể hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn, tăng chất xơ, uống đủ nước, hạn chế rặn và thay đổi thói quen đại tiện. Tuy nhiên, nếu các biện pháp này không kiểm soát tốt triệu chứng, người bệnh có thể được đánh giá để cân nhắc thủ thuật như thắt búi trĩ bằng vòng cao su.

Đặc biệt, trĩ nội gây chảy máu hoặc sa búi trĩ là những tình huống có thể được xem xét điều trị bằng thắt vòng cao su.

Người có búi trĩ chảy máu hoặc sa khi đại tiện

Chảy máu tươi khi đi đại tiện hoặc búi trĩ sa ra ngoài là những biểu hiện thường gặp của trĩ nội. Tuy nhiên, không phải cứ chảy máu hoặc sa búi trĩ là có thể tự quyết định thắt. Bác sĩ cần thăm khám để xác định nguyên nhân, loại trĩ, mức độ bệnh và đánh giá liệu búi trĩ có phù hợp với thủ thuật hay không.

Lưu ý: Chảy máu hậu môn không phải lúc nào cũng do bệnh trĩ. Vì vậy, nếu xuất hiện chảy máu kéo dài hoặc bất thường, người bệnh nên được thăm khám thay vì tự điều trị hoặc tự lựa chọn phương pháp can thiệp.

Những ai không phù hợp với phương pháp thắt búi trĩ?

Không phải mọi trường hợp bệnh trĩ đều có thể thắt búi trĩ. Khả năng thực hiện thủ thuật phụ thuộc vào loại trĩ, kích thước và mức độ sa của búi trĩ, tình trạng sức khỏe cũng như các thuốc người bệnh đang sử dụng. Vì vậy, thay vì tự xác định mình có thể thắt hay không, người bệnh cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá cụ thể.

Người bị trĩ ngoại

Thắt vòng cao su chủ yếu được sử dụng để điều trị trĩ nội, không phải phương pháp điều trị thông thường cho trĩ ngoại. Vòng cao su cần được đặt vào vị trí phù hợp phía trên vùng có cảm giác đau; nếu đặt vào vùng nhạy cảm bên ngoài, người bệnh có thể bị đau nhiều.

Do đó, nếu người bệnh có trĩ ngoại, không nên tự tìm cách thắt hoặc áp dụng phương pháp thắt vòng cao su tại nhà.

Người có búi trĩ quá lớn hoặc không phù hợp với thủ thuật

Những búi trĩ quá lớn, sa nhiều hoặc có đặc điểm không phù hợp có thể không phải lựa chọn tốt cho thắt vòng cao su. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp điều trị khác dựa trên mức độ bệnh và tình trạng cụ thể.

Vì vậy, ngay cả khi người bệnh bị trĩ nội độ 2 hoặc độ 3, điều đó cũng không đồng nghĩa chắc chắn có thể thắt. Trĩ độ 2 có thắt được không hay trĩ độ 3 có thắt được không cần được trả lời sau khi bác sĩ đánh giá trực tiếp búi trĩ.

Người đang sử dụng thuốc làm tăng nguy cơ chảy máu

Người đang dùng một số thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu có thể có nguy cơ chảy máu cao hơn sau thủ thuật. ASCRS (Hiệp hội Phẫu thuật Đại tràng và Trực tràng Hoa Kỳ) lưu ý đây là yếu tố cần được bác sĩ xem xét trước khi quyết định thắt vòng cao su.

Nếu đang sử dụng các thuốc như thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu, người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ trước khi thực hiện. Không tự ý ngừng, giảm liều hoặc thay đổi thuốc để chuẩn bị cho thủ thuật nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

Ưu và nhược điểm của phương pháp thắt búi trĩ

Thắt búi trĩ bằng vòng cao su là một thủ thuật ít xâm lấn, được sử dụng cho một số trường hợp trĩ nội phù hợp. Tuy nhiên, giống như các phương pháp can thiệp khác, thủ thuật này có cả ưu điểm và hạn chế. Hiểu rõ hai mặt của phương pháp sẽ giúp người bệnh có thêm thông tin trước khi quyết định điều trị.

Ưu điểm của thắt búi trĩ

• Thực hiện tương đối nhanh: Thời gian thực hiện thủ thuật thường ngắn, bản thân quá trình thắt có thể chỉ mất vài phút.
• Không cần phẫu thuật cắt bỏ búi trĩ: Bác sĩ sử dụng vòng cao su để làm giảm nguồn máu nuôi, giúp búi trĩ co lại và rụng dần.
• Ít xâm lấn: So với phẫu thuật cắt trĩ, thắt vòng cao su không cần cắt bỏ trực tiếp búi trĩ và thường không cần gây mê toàn thân.
• Hồi phục tương đối nhanh: Nhiều người có thể trở lại các hoạt động thường ngày trong thời gian ngắn sau thủ thuật, tùy tình trạng và hướng dẫn của bác sĩ.
• Có thể điều trị theo từng đợt: Nếu có nhiều búi trĩ, bác sĩ có thể thực hiện thắt từng búi hoặc theo nhiều lần thay vì xử lý tất cả cùng lúc.

Nhược điểm của thắt búi trĩ

• Không áp dụng cho mọi trường hợp: Phương pháp dành cho trĩ nội và cần lựa chọn đúng trường hợp; trĩ ngoại không phải đối tượng thông thường của thủ thuật này.
• Có thể cần thực hiện nhiều lần: Người có nhiều búi trĩ hoặc cần điều trị từng đợt có thể phải quay lại cơ sở y tế để thực hiện thêm thủ thuật.
• Có thể gây khó chịu sau thắt: Một số người có thể cảm thấy căng tức, mót đại tiện, đau hoặc khó chịu vùng hậu môn trong những ngày đầu.
• Có nguy cơ gặp biến chứng: Chảy máu, đau, nhiễm trùng hoặc bí tiểu có thể xảy ra sau thủ thuật. Phần lớn trường hợp diễn biến nhẹ, nhưng một số biến chứng nghiêm trọng cần được xử trí y tế.
• Vẫn có khả năng tái phát: Thắt vòng cao su xử lý búi trĩ hiện tại nhưng không loại bỏ hoàn toàn các yếu tố khiến bệnh xuất hiện hoặc tái phát. Vì vậy, duy trì chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước và hạn chế rặn khi đại tiện vẫn rất quan trọng sau điều trị.

Nhìn chung: Thắt búi trĩ có ưu điểm là ít xâm lấn, thực hiện nhanh và hồi phục tương đối sớm, nhưng chỉ phù hợp với một số trường hợp. Người bệnh nên được bác sĩ đánh giá trước khi lựa chọn, thay vì chỉ dựa vào mức độ trĩ hoặc mong muốn tránh phẫu thuật.

Quy trình thắt búi trĩ diễn ra như thế nào?

Thắt búi trĩ bằng vòng cao su thường được thực hiện nhanh, gồm các bước cơ bản:

Bước 1: Thăm khám
Bác sĩ đánh giá triệu chứng, mức độ trĩ và xác định búi trĩ có phù hợp để thắt hay không.

Bước 2: Đưa dụng cụ vào ống hậu môn
Ống soi hậu môn được đưa vào để quan sát và xác định chính xác vị trí cần can thiệp.

Bước 3: Đặt vòng cao su
Bác sĩ dùng dụng cụ chuyên dụng đưa búi trĩ vào vị trí thích hợp, sau đó đặt vòng cao su quanh gốc búi trĩ để làm giảm nguồn máu nuôi.

Bước 4: Kết thúc và theo dõi
Dụng cụ được lấy ra. Người bệnh được hướng dẫn cách chăm sóc, theo dõi các triệu chứng và thời điểm tái khám nếu cần.

Thời gian thực hiện: Bản thân thủ thuật thường chỉ mất vài phút, thường dưới 5 phút, nhưng tổng thời gian tại cơ sở y tế có thể lâu hơn do khâu chuẩn bị và theo dõi sau thủ thuật.

Quá trình hồi phục sau khi thắt búi trĩ

Sau khi thắt búi trĩ bằng vòng cao su, búi trĩ sẽ dần mất nguồn máu nuôi, co nhỏ và rụng. Diễn biến thường có thể hình dung như sau:

• Ngay sau khi thắt: Có thể cảm thấy căng tức, mót đại tiện, vướng hoặc khó chịu nhẹ vùng hậu môn.
• 1-3 ngày: Có thể xuất hiện đau âm ỉ hoặc cảm giác áp lực, thường giảm dần theo thời gian.
• Khoảng 5-7 ngày: Búi trĩ và vòng cao su thường rụng; có thể thấy một lượng máu nhỏ khi búi trĩ rụng.
• 1-2 tuần tiếp theo: Vùng thắt tiếp tục lành và hình thành mô sẹo, giúp cố định niêm mạc.

Diễn biến:
Đặt vòng → giảm máu nuôi → búi trĩ co nhỏ → rụng → vùng thắt lành và tạo mô sẹo.

Chăm sóc sau khi thắt búi trĩ như thế nào?

Sau khi thắt búi trĩ, chăm sóc đúng cách giúp giảm khó chịu, hạn chế táo bón và hỗ trợ vùng thắt hồi phục:

• Giữ phân mềm: Uống đủ nước, tăng thực phẩm giàu chất xơ; có thể dùng chất làm mềm phân nếu được bác sĩ chỉ định.
• Không rặn khi đại tiện: Đi ngay khi có nhu cầu, tránh cố rặn để hạn chế áp lực lên vùng hậu môn.
• Không ngồi toilet lâu: Hạn chế thời gian ngồi trên bồn cầu để giảm áp lực lên vùng thắt.
• Vệ sinh nhẹ nhàng: Giữ vùng hậu môn sạch, tránh chà xát mạnh hoặc tác động vào vị trí vừa thắt.
• Vận động phù hợp: Có thể trở lại sinh hoạt nhẹ nhàng tùy tình trạng; hạn chế hoạt động gắng sức trong những ngày đầu và thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp sau khi thắt búi trĩ

Thắt búi trĩ có đau không?

Thủ thuật thắt búi trĩ thường không gây đau dữ dội nếu vòng cao su được đặt đúng vị trí. Sau khi thắt, người bệnh có thể cảm thấy căng tức, mót đại tiện hoặc đau âm ỉ trong vài ngày, mức độ khác nhau tùy từng người.

Đau dữ dội, đau tăng dần, kèm sốt, chảy máu nhiều hoặc bí tiểu là những dấu hiệu bất thường cần liên hệ cơ sở y tế để được kiểm tra.

Thắt búi trĩ bao lâu thì khỏi?

Thông thường, búi trĩ và vòng cao su có thể rụng sau khoảng 5-7 ngày, trong khi vùng thắt tiếp tục lành trong khoảng 1-2 tuần. Tuy nhiên, thời gian hồi phục và ổn định hoàn toàn còn phụ thuộc vào số lượng búi trĩ, mức độ bệnh và đáp ứng của từng người.

Lưu ý: Búi trĩ rụng không có nghĩa mọi triệu chứng sẽ biến mất ngay lập tức; vùng thắt vẫn cần thời gian để lành hoàn toàn.