Đau hậu môn khi cho con bú là tình trạng khá phổ biến ở mẹ sau sinh, đặc biệt khi phải ngồi lâu. Cơn đau, rát và khó chịu có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt cũng như việc chăm sóc em bé. Vậy làm thế nào để mẹ giảm bớt khó chịu và chăm sóc vùng hậu môn đúng cách?

Trong bài viết dưới đây, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Duật, chuyên gia Tiêu hóa, cố vấn chuyên môn của Dược phẩm Hoàng Long ViNa sẽ chia sẻ 5 mẹo giúp mẹ giảm đau hậu môn khi cho con bú.

Tại sao mẹ bị đau hậu môn khi ngồi cho con bú?

Đau hậu môn khi ngồi cho con bú thường là hậu quả của những thay đổi sau sinh. Đây là những nguyên nhân mẹ thường gặp 

Tổn thương vùng hậu môn sau sinh

Trong quá trình sinh thường, mẹ phải rặn mạnh trong thời gian dài. Áp lực lớn này khiến các tĩnh mạch vùng hậu môn giãn nở, dễ hình thành hoặc làm nặng thêm bệnh trĩ.

Ngoài ra, tầng sinh môn và các mô quanh hậu môn cũng chịu nhiều tác động trong lúc sinh. Sau sinh, vùng này vẫn còn sưng nề và nhạy cảm nên chỉ cần ngồi lâu để cho con bú cũng khiến mẹ cảm thấy đau nhức.

Bệnh trĩ sau sinh

Nhiều mẹ đã có trĩ từ khi mang thai nhưng triệu chứng chỉ thực sự bùng phát sau sinh.

Búi trĩ sưng to gây cảm giác cộm, đau rát, đặc biệt khi ngồi hoặc sau mỗi lần đại tiện. Nếu kèm theo táo bón, việc rặn nhiều sẽ khiến búi trĩ càng sưng đau hơn.

Táo bón kéo dài

Sau sinh, sự thay đổi nội tiết, chế độ ăn thiếu chất xơ hoặc uống ít nước  mẹ dễ bị táo bón.

Phân cứng làm tổn thương niêm mạc hậu môn, gây nứt kẽ hậu môn hoặc làm bệnh trĩ tiến triển nặng hơn. Đây là nguyên nhân khiến nhiều mẹ đau rát kéo dài nhiều tuần sau sinh.

Ngồi cho con bú quá lâu

Một cữ bú có thể kéo dài 20 – 40 phút, thậm chí lâu hơn với trẻ sơ sinh.

Nếu duy trì một tư thế trong thời gian dài, toàn bộ trọng lượng cơ thể sẽ dồn xuống vùng mông và hậu môn. Điều này làm máu lưu thông kém, tăng áp lực lên búi trĩ và khiến cơn đau rõ rệt hơn.

Xem thêm: Bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không?

5 mẹo giúp mẹ giảm đau hậu môn tại nhà 

Phần lớn trường hợp đau hậu môn sau sinh có thể cải thiện nếu mẹ kết hợp nhiều biện pháp chăm sóc mỗi ngày tại nhà

Điều chỉnh tư thế khi cho con bú

Để giảm đau hậu môn khi cho con bú, mẹ có thể áp dụng những cách sau:

• Sử dụng gối kê cho bé để đưa bé lên gần bầu ngực, giúp mẹ không phải cúi người hoặc dồn nhiều áp lực lên vùng mông.
• Thay đổi tư thế cho bú thường xuyên như bế ngang, bế ôm bóng hoặc nằm nghiêng để hạn chế tì đè lên vùng hậu môn.
• Tránh ngồi liên tục trong thời gian dài, nên đứng dậy đi lại hoặc vận động nhẹ sau mỗi cữ bú nếu điều kiện cho phép.
• Dùng đệm ngồi hình vòng khi vùng hậu môn còn đau rát hoặc khó chịu để giảm áp lực khi ngồi.

Uống đủ nước và bổ sung chất xơ

Mẹ nên duy trì chế độ ăn giàu chất xơ và uống đủ nước mỗi ngày. Điều này giúp làm mềm phân, hỗ trợ quá trình đại tiện diễn ra dễ dàng hơn, từ đó hạn chế tình trạng rặn mạnh là yếu tố làm tăng áp lực lên vùng hậu môn và khiến cơn đau kéo dài. 

Để bổ sung chất xơ hiệu quả, mẹ nên ưu tiên các thực phẩm như:

• Rau xanh các loại.
• Trái cây tươi.
• Ngũ cốc nguyên hạt.
• Sữa chua và các thực phẩm hỗ trợ hệ tiêu hóa.

Bên cạnh đó, mẹ nên uống khoảng 2–2,5 lít nước mỗi ngày để hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động tốt.

Ngâm hậu môn

Ngâm vùng hậu môn khoảng 10–15 phút, từ 2–3 lần mỗi ngày giúp thư giãn cơ vòng hậu môn, tăng lưu thông máu và giảm cảm giác đau rát.

Để việc chăm sóc thuận tiện hơn, nhiều mẹ lựa chọn kết hợp các sản phẩm ngâm có nguồn gốc thảo dược như Thanh Hậu An. Sản phẩm hỗ trợ vệ sinh vùng hậu môn, giúp làm dịu cảm giác nóng rát và mang lại cảm giác dễ chịu trong quá trình chăm sóc tại nhà. 

Mẹ đang cho con bú nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào.

Giữ vùng hậu môn sạch sẽ

Sau khi đi vệ sinh, mẹ nên rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc nước ấm rồi lau khô bằng khăn mềm.

Không chà xát mạnh bằng giấy vệ sinh khô vì có thể làm vùng hậu môn bị kích ứng và đau nhiều hơn.

Mặc quần lót thoáng khí, thay thường xuyên cũng giúp hạn chế vi khuẩn phát triển.

Vận động nhẹ sau sinh

Nhiều mẹ cho rằng nằm nghỉ hoàn toàn sau sinh sẽ giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn. Tuy nhiên, việc ít vận động trong thời gian dài có thể làm giảm lưu thông máu, tăng nguy cơ táo bón và khiến tình trạng đau rát vùng hậu môn kéo dài.

Khi sức khỏe đã ổn định và được bác sĩ cho phép, mẹ nên duy trì các hoạt động nhẹ nhàng như:

• Đi bộ nhẹ từ 15 – 30 phút mỗi ngày để kích thích lưu thông máu và hỗ trợ nhu động ruột.
• Tập bài tập Kegel đúng kỹ thuật nhằm tăng cường sức mạnh cơ sàn chậu và hỗ trợ quá trình phục hồi sau sinh.
• Hạn chế ngồi hoặc đứng quá lâu, nên thay đổi tư thế sau mỗi 30–60 phút để giảm áp lực lên vùng hậu môn.

Duy trì thói quen vận động phù hợp không chỉ giúp giảm đau hậu môn mà còn giúp mẹ cảm thấy thoải mái hơn trong sinh hoạt hằng ngày.

Xem ảnh: Bệnh trĩ sau sinh bao lâu có thể ngâm hậu môn?

Khi nào mẹ nên đi viện?

Đa số trường hợp đau hậu môn sau sinh sẽ cải thiện sau vài ngày đến vài tuần nếu chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, mẹ không nên chủ quan nếu xuất hiện những dấu hiệu sau:

• Đau dữ dội, ngày càng tăng.
• Chảy máu hậu môn nhiều hoặc chảy máu kéo dài.
• Búi trĩ sưng to, sa ra ngoài và không thể co lên.
• Hậu môn chảy mủ, có mùi hôi hoặc sưng đỏ.
• Sốt, mệt mỏi hoặc nghi ngờ nhiễm trùng.
• Đau kéo dài trên một tuần dù đã chăm sóc tại nhà.

Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân gây đau hậu môn sau sinh, đánh giá mức độ tổn thương và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Điều này không chỉ giúp giảm đau hiệu quả mà còn hạn chế nguy cơ biến chứng, giúp mẹ sớm phục hồi sức khỏe và chăm sóc bé tốt hơn. 

Kết luận

Đau hậu môn khi cho con bú không phải là vấn đề mẹ nên âm thầm chịu đựng. Mẹ hãy chủ động chăm sóc bản thân ngay từ những điều nhỏ nhất. Đừng chỉ tập trung chăm con mà quên rằng sức khỏe của mẹ cũng cần được quan tâm mỗi ngày.