Trĩ nội và trĩ ngoại khác nhau như thế nào? Cách nhận biết chính xác từng loại

Trĩ nội và trĩ ngoại là hai dạng phổ biến của bệnh trĩ, tuy có cùng nguyên nhân hình thành nhưng lại khác nhau rõ rệt về vị trí xuất hiện, triệu chứng và mức độ ảnh hưởng đến người bệnh. Việc phân biệt đúng trĩ nội và trĩ ngoại không chỉ giúp người bệnh nhận biết sớm tình trạng sức khỏe mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng và cải thiện hiệu quả điều trị. Vậy trĩ nội và trĩ ngoại khác nhau như thế nào, đâu là dấu hiệu đặc trưng để nhận biết chính xác từng loại?

Để giúp bạn phân biệt chính xác trĩ nội và trĩ ngoại khác nhau, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Duật – chuyên gia tiêu hóa, cố vấn chuyên môn của Ban Cố vấn Dược phẩm Hoàng Long ViNa – sẽ phân tích chi tiết đặc điểm, triệu chứng và dấu hiệu nhận biết của từng dạng bệnh trong bài viết dưới đây.

Trĩ nội và trĩ ngoại là gì?

Bệnh trĩ là một trong những bệnh lý hậu môn – trực tràng phổ biến nhất hiện nay. Theo thống kê, khoảng 35-50% người trưởng thành từng gặp phải các triệu chứng liên quan đến bệnh trĩ ở nhiều mức độ khác nhau. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ trĩ nội và trĩ ngoại khác nhau như thế nào, dẫn đến việc chủ quan hoặc điều trị không đúng cách.

Về bản chất, bệnh trĩ hình thành khi các đám rối tĩnh mạch ở vùng hậu môn – trực tràng bị giãn quá mức, phình to và tạo thành các búi trĩ. Dựa vào vị trí xuất hiện của búi trĩ so với đường lược hậu môn, bệnh được chia thành hai loại phổ biến là trĩ nội và trĩ ngoại.

Trĩ nội là gì?

Trĩ nội là tình trạng các búi trĩ hình thành bên trong ống hậu môn, phía trên đường lược (đường ranh giới giữa phần niêm mạc trực tràng và da hậu môn). Do nằm ở vị trí ít dây thần kinh cảm giác nên giai đoạn đầu của bệnh thường không gây đau đớn rõ rệt.

Búi trĩ nội được hình thành khi các tĩnh mạch trong trực tràng dưới chịu áp lực kéo dài, dẫn đến giãn nở, sưng phồng và sa xuống theo thời gian.

Các cấp độ của trĩ nội

Trĩ nội độ 1

• Búi trĩ nằm hoàn toàn trong ống hậu môn.
• Người bệnh có thể bị chảy máu khi đi đại tiện.
• Chưa xuất hiện tình trạng sa búi trĩ.

Trĩ nội độ 2

• Búi trĩ sa ra ngoài khi đại tiện.
• Sau khi đi vệ sinh xong, búi trĩ tự co lên.

Trĩ nội độ 3

• Búi trĩ sa ra ngoài nhiều hơn.
• Không thể tự co lại mà cần dùng tay đẩy vào.

Trĩ nội độ 4

• Búi trĩ thường xuyên nằm ngoài hậu môn.
• Không thể đẩy trở lại vị trí ban đầu.
• Nguy cơ viêm nhiễm, hoại tử và biến chứng cao.

Trĩ ngoại là gì?

Trĩ ngoại là tình trạng búi trĩ xuất hiện bên dưới đường lược, nằm ở rìa hậu môn hoặc phía ngoài hậu môn. Khác với trĩ nội, khu vực này chứa nhiều dây thần kinh cảm giác nên người bệnh thường cảm thấy đau, khó chịu ngay từ giai đoạn đầu.

Búi trĩ ngoại có thể được nhìn thấy hoặc sờ thấy bằng tay. Khi kích thước búi trĩ tăng lên, người bệnh sẽ gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày.

Đặc điểm của trĩ ngoại

• Xuất hiện bên ngoài hậu môn.
• Dễ quan sát bằng mắt thường.
• Gây đau rát, ngứa ngáy và cộm vướng.
• Có thể hình thành cục máu đông gây tắc mạch trĩ ngoại.

Trĩ nội và trĩ ngoại khác nhau như thế nào?

Mặc dù cùng là bệnh lý xuất phát từ sự giãn quá mức của các tĩnh mạch hậu môn – trực tràng, nhưng Trĩ nội và trĩ ngoại khác nhau nhất là về vị trí búi trĩ, triệu chứng nhận biết, mức độ khó chịu và nguy cơ biến chứng. Việc phân biệt chính xác từng loại sẽ giúp người bệnh có hướng chăm sóc và điều trị phù hợp hơn.

Khác nhau về vị trí xuất hiện

Trĩ nội

• Hình thành phía trên đường lược.
• Nằm sâu bên trong ống hậu môn.
• Khó quan sát bằng mắt thường.

Trĩ ngoại

• Hình thành phía dưới đường lược.
• Nằm ở rìa hoặc bên ngoài hậu môn.
• Dễ nhận biết khi quan sát hoặc sờ nắn.

Khác nhau về triệu chứng đau

Trĩ nội

Do nằm trong vùng ít cảm giác đau nên:

• Giai đoạn đầu hầu như không đau.
• Người bệnh thường chỉ phát hiện khi thấy chảy máu.

Trĩ ngoại

Do nằm tại vùng có nhiều dây thần kinh:

• Đau rát ngay từ giai đoạn sớm.
• Cảm giác cộm, vướng khi ngồi hoặc đi lại.
• Đau tăng khi búi trĩ sưng viêm.

Khác nhau về hiện tượng chảy máu

Trĩ nội

Chảy máu là dấu hiệu điển hình nhất:

• Máu đỏ tươi.
• Xuất hiện sau đại tiện.
• Có thể nhỏ giọt hoặc thành tia.

Trĩ ngoại

Ít gây chảy máu hơn:

• Chủ yếu đau và sưng.
• Chỉ chảy máu khi búi trĩ bị tổn thương hoặc viêm loét.

Khác nhau về khả năng quan sát

Trĩ nội

• Không nhìn thấy ở giai đoạn đầu.
• Cần nội soi hoặc khám chuyên khoa để xác định.

Trĩ ngoại

• Có thể nhìn thấy ngay bên ngoài hậu môn.
• Người bệnh dễ phát hiện bằng mắt thường.

Khác nhau về mức độ ảnh hưởng

Trĩ nội

• Tiến triển âm thầm.
• Dễ bỏ sót triệu chứng.
• Có thể gây thiếu máu nếu chảy máu kéo dài.

Trĩ ngoại

• Gây khó chịu rõ rệt.
• Ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Tăng nguy cơ viêm nhiễm tại chỗ.

Dấu hiệu nhận biết trĩ nội chính xác

Việc phát hiện sớm trĩ nội giúp ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng.

Đại tiện ra máu

Đây là triệu chứng thường gặp nhất:

• Máu đỏ tươi dính trên giấy vệ sinh.
• Máu lẫn trong phân.
• Chảy máu nhiều khi táo bón kéo dài.

Sa búi trĩ

Tùy theo mức độ bệnh:

• Búi trĩ chỉ sa khi đi ngoài.
• Tự co hoặc phải dùng tay đẩy vào.
• Sa thường xuyên ở giai đoạn nặng.

Cảm giác đại tiện không hết

Người bệnh có thể:

• Muốn đi ngoài nhiều lần.
• Có cảm giác còn phân trong trực tràng.
• Khó chịu sau khi đại tiện.

Tiết dịch hậu môn

Khi bệnh tiến triển:

• Hậu môn ẩm ướt.
• Dễ ngứa ngáy.
• Tăng nguy cơ viêm nhiễm.

Dấu hiệu nhận biết trĩ ngoại chính xác

Các biểu hiện của trĩ ngoại thường rõ ràng hơn.

Xuất hiện khối thịt ở hậu môn

• Có thể sờ thấy bằng tay.
• Kích thước tăng dần theo thời gian.
• Gây cộm vướng khi ngồi.

Đau rát hậu môn

Đây là triệu chứng đặc trưng:

• Đau khi ngồi lâu.
• Đau khi đi đại tiện.
• Đau tăng khi vận động mạnh.

Ngứa hậu môn

Nguyên nhân do:

• Tiết dịch quanh búi trĩ.
• Ma sát liên tục với quần áo.
• Viêm da quanh hậu môn.

Sưng tấy và viêm nhiễm

Khi bệnh nặng:

• Hậu môn sưng đỏ.
• Xuất hiện phù nề.
• Tăng cảm giác đau đớn.

Trĩ hỗn hợp là gì?

Ngoài trĩ nội và trĩ ngoại, người bệnh còn có thể gặp tình trạng trĩ hỗn hợp.

Đây là dạng bệnh xuất hiện đồng thời:

• Búi trĩ nội ở phía trên đường lược.
• Búi trĩ ngoại ở phía dưới đường lược.

Khi các búi trĩ phát triển lớn và liên kết với nhau sẽ tạo thành một khối trĩ hỗn hợp gây nhiều khó khăn trong điều trị hơn so với từng loại riêng lẻ.

Nguyên nhân gây trĩ nội và trĩ ngoại

Dù khác nhau về vị trí nhưng hai dạng bệnh này có nhiều nguyên nhân chung.

Táo bón kéo dài

Táo bón khiến người bệnh:

• Rặn mạnh khi đi vệ sinh.
• Tăng áp lực lên tĩnh mạch hậu môn.
• Làm búi trĩ hình thành nhanh hơn.

Ngồi hoặc đứng lâu

Những người làm việc văn phòng, lái xe hoặc lao động đứng nhiều thường có nguy cơ mắc bệnh cao.

Chế độ ăn thiếu chất xơ

Ăn ít rau xanh và trái cây làm:

• Phân khô cứng.
• Khó đại tiện.
• Tăng áp lực lên vùng hậu môn.

Mang thai và sinh con

Thai nhi phát triển gây chèn ép lên vùng chậu, làm tăng áp lực lên hệ tĩnh mạch hậu môn trực tràng.

Thừa cân béo phì

Trọng lượng cơ thể lớn khiến:

• Áp lực vùng bụng tăng cao.
• Máu lưu thông kém.
• Tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ.

Biến chứng nếu không điều trị kịp thời

Nhiều người chủ quan vì cho rằng bệnh trĩ không nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu kéo dài, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng.

Thiếu máu mạn tính

Chảy máu kéo dài khiến cơ thể:

• Mệt mỏi.
• Hoa mắt chóng mặt.
• Suy giảm sức khỏe.

Tắc mạch búi trĩ

Máu đông hình thành trong búi trĩ gây:

• Đau dữ dội.
• Sưng nề hậu môn.
• Nguy cơ hoại tử.

Viêm nhiễm hậu môn

Khu vực hậu môn luôn ẩm ướt nên dễ:

• Nhiễm khuẩn.
• Viêm loét.
• Chảy dịch kéo dài.

Sa nghẹt búi trĩ

Búi trĩ bị chèn ép làm:

• Cản trở lưu thông máu.
• Sưng to bất thường.
• Tăng nguy cơ hoại tử.

Làm thế nào để phòng ngừa bệnh trĩ hiệu quả?

Bên cạnh điều trị, việc thay đổi lối sống đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh trĩ.

Bổ sung chất xơ mỗi ngày

Nên tăng cường:

• Rau xanh.
• Trái cây tươi.
• Ngũ cốc nguyên hạt.

Uống đủ nước

Mỗi ngày nên uống từ 1,5 – 2 lít nước để giúp phân mềm hơn.

Tập thể dục thường xuyên

Các môn vận động nhẹ như:

• Đi bộ.
• yoga.
• Đạp xe.
• Bơi lội.

Giúp tăng tuần hoàn máu và giảm áp lực lên vùng hậu môn.

Hạn chế ngồi lâu

Người làm việc văn phòng nên:

• Đứng dậy vận động sau mỗi 45–60 phút.
• Tránh ngồi liên tục trong thời gian dài.

Không rặn mạnh khi đại tiện

Việc cố gắng rặn quá mức sẽ làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch hậu môn và thúc đẩy bệnh trĩ phát triển nhanh hơn.

Giải pháp hỗ trợ giảm khó chịu do bệnh trĩ từ Dược phẩm Hoàng Long ViNa

Bên cạnh việc điều chỉnh chế độ sinh hoạt và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, người bệnh có thể thm khảo các sản phẩm thảo dược hỗ trợ chăm sóc vùng hậu môn.

Một trong những sản phẩm được nhiều người quan tâm hiện nay là chè ngâm Trĩ Thanh Hậu An, trà táo bón Thanh Trường của Dược phẩm Hoàng Long ViNa.

Sản phẩm được nghiên cứu từ các thảo dược truyền thống như:

• Thổ phục linh.
• Kim ngân cuống.
• Bồ công anh.
• Hoàng bá.
• Cùng nhiều dược liệu hỗ trợ khác.

Nhờ sự kết hợp của các thành phần thảo dược, sản phẩm hỗ trợ làm sạch vùng hậu môn, giúp giảm cảm giác nóng rát, khó chịu và hỗ trợ chăm sóc vùng hậu môn cho người bị trĩ trong quá trình sinh hoạt hằng ngày.

Để đạt hiệu quả tối ưu, người bệnh cần kết hợp:

• Ăn nhiều rau xanh.
• Uống đủ nước.
• Tập thể dục thường xuyên.
• Hạn chế rượu bia và đồ ăn cay nóng.
• Đi đại tiện đúng giờ.
• Tránh ngồi lâu liên tục.

Việc duy trì lối sống khoa học sẽ góp phần hỗ trợ giảm nguy cơ tiến triển của bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người mắc trĩ.